[[{"content_id":106305,"content_number":0,"portal_id":186,"lang_id":"fa","content_title":"چه کنیم که کیفیت نمازمان را بالاتر ببریم؟\r\n\r\nچه کنیم که کیفیت نمازمان را بالاتر ببریم؟\r\n\r\nچه کنیم تا کیفیت نمازمان را بالا ببریم؟","content_rtitr":"","content_short_title":null,"content_summary":"","content_summary_fill":0,"content_body":"در پاسخ به چند مورد از مهم­ترین کارهایی که برای ارتقای نمازمان می توانیم انجام دهیم، اشاره می کنیم:\r\n\r\nتا مطمئن شویم که نمازمان صحیح است؛ چون نماز باطل مثل زدن رمز اشتباه برای باز شدن یک در رمزدار است که فایده ای ندارد.\r\n\r\n2.توجه به آداب ظاهری و باطنی نماز؛\r\n\r\nدر ادامه به بعضی از مهم ترین آداب ظاهری نماز اشاره می کنیم.\r\n\r\n\r\n\tانتخاب مکان مناسب؛\r\n\r\n\r\nانتخاب مکانی پاکیزه و آرام و به دور از چیزهایی که باعث حواس پرتی می شود و بهترین مکان، مسجد و در کنار سایر مومنان نمازگزار است.\r\n\r\n\r\n\tانتخاب لباس مناسب؛\r\n\r\n\r\nدر روایات آمده است که نماز خواندن با لباس کثیف و سیاه و تنگ، مکروه است و نماز در لباس تمیز و خوشبو و با عبا مستحب معرفی شده است.[1]\r\n\r\n§پرهیز از حرکت های زائد در نماز؛\r\n\r\n به عنوان نمونه در بعضی روایات از بازی کردن با بدن و توجه به اطراف، در نماز نهی شده است. پیامبر اکرم k فرمود: نماز کسی که در حال نماز، به کسی که سمت راست یا چپ اوست از روى عمد نگاه کند، کامل نیست.[2]\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\tپرهیز از نماز در حالت کسالت.\r\n\r\n\r\nخداوند تعالی در قرآن کریم می فرماید: اى کسانى که ایمان آورده‏اید! در حال مستى به نماز نزدیک نشوید، تا آنکه بدانید چه مى‏گویید.[3]امام صادقb فرموده است که منظور از سکر در این آیه "خواب" است. که در این صورت معنای آیه اینگونه می شود که در وقت خواب آلودگی به نماز نزدیک نشوید.\r\n\r\nدر حدیث معراج نیز خواب آلودگی در وقت نماز، امری نامناسب دانسته شده است: اى محمد؛ از سه دسته از بندگانم در شگفتم، دسته اول: بنده اى که به نماز مى ایستد و مى داند دستان خود را به سمت چه کسى بلند کرده و در برابر چه کسى ایستاده، و در عین حال خواب آلوده است.[4]\r\n\r\nاز سوی دیگر وقتی قرآن کریم دربارۀ نماز منافقان می فرماید: همانا منافقان با خدا مکر و حیله مى‏کنند در حالى که خداوند (به کیفر عملشان) با آنان مکر مى‏کند و هرگاه به نماز برخیزند با کسالت برخیزند، آن هم براى خودنمایى به مردم و خدا را جز اندکى یاد نمى‏کنند.[5]\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\tداشتن نظم و برنامه در انجام نماز؛\r\n\r\n\r\nانسان منظم که هر کاری را سر وقت آن و به بهترین وجه ممکن انجام می دهد، موقع نماز هم می داند که در حال حاضر تنها کارش نماز است. ولی انسان نامنظم که کارهایش درهم و برهم است هیچ کاری را با توجه تمام و به نحو درست انجام نمی دهد. در نتیجه موقع نماز هم در فکر کارهای نصفه و نیمۀ دیگر خود است و همین موضوع باعث می شود که با تمام وجود در اختیار نماز نباشد و ذهنش دائم از این شاخه به آن شاخه بپرد.\r\n\r\nو اینجاست که معنای سخن نورانی رسول خداk بهتر درک می شود که فرمود: هنگامی که انسان مشغول نماز می شود، شیطان به سراغ او می­آید و می­گوید به یاد فلان مطلب باش به یاد فلان مطلب باش و (به حدی حواس انسان را پرت می­کند) که شخص نمی­داند بالاخره چند رکعت نماز خوانده است.[6]\r\n\r\n\r\n\tانجام نماز در اول وقت؛\r\n\r\n\r\nامام صادقj فرمودند: به یقین فضیلت و برتری نماز اوّل وقت بر آخر وقت، همانند فضیلت آخرت بر دنیا است.[7]\r\n\r\nبرای درک معنای این روایت و فهم عظمت و اهمیت نماز اول وقت، کافی است انسان دنیا و آخرت را با هم مقایسه کند و برتری آخرت بر دنیا را بشناسد.\r\n\r\nو در روایتی دیگر آمده است: نماز اول وقت سرشار از خشنودی خدا و نماز آخر وقت مشمول عفو خداوند می شود و عفو جز در مورد گناه صدق نمی­کند.[8]\r\n\r\nگویی کسی که نماز را آخر وقت می خواند، سزاوار سرزنش و مجازات است و این نمازی که خوانده است، تنها موجب بخشودگی اش می شود. چنین نمازی کجا و نمازی که رضوان پروردگار را به دنبال دارد کجا؟\r\n\r\n\r\n\tتلاش برای افزایش حضور قلب؛\r\n\r\n\r\nانسان باید بکوشد که هر چیزی را که ممکن است توجه کامل او را در نماز از بین ببرد، کنار بگذارد و با تمام وجود وارد نماز شود و تمام فکر و ذکرش متوجه عظمت پرودگار و گفتگو با او باشد.\r\n\r\n \r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\tتوجه به معانی و اسرار نماز.\r\n\r\n\r\nهمة عبادات و از جمله نماز، دارای اسراری است که در روایات اهل بیتb بیان شده است و بعضی از علما نیز در این باره کتاب های سودمندی نوشته اند؛ برای مثال دربارۀ فلسفۀ وضو چنین آمده است: به درستی که وضو مرزی از مرزهای خداست تا خدا بداند چه کسی یا کسانی او را اطاعت می کنند و چه کسانی سرپیچی می کنند..‏.[9]\r\n\r\nفضل بن شاذان از امام رضاj روایت می­کند که امام فرمود: وضو واجب قرار داده شده است تا آنکه شخصی که اطاعت می­کند از کسی که نافرمانی می­کند شناخته گردد و همچنین انسان هنگام رویارویی با خداوند منان از تمام آلودگی ها و نجاست ها پاک گردد و با حالت کسالت و چرت به دیدار دوست نرود و قلب انسان قبل از رکوع و سجده در برابر خداوند تزکیه گردد؛ ولی در نماز میت نیازی به وضو نیست زیرا که در آن، رکوع و سجده وجود ندارد و فقط دعای برای میت و ذکر خداست.[10]\r\n\r\nتوجه به دعاهای وارد شده هنگام وضو می­تواند فرد را به فلسفة کارهایی که در هنگام وضو انجام می دهد رهنمون شود به عنوان نمونه:\r\n\r\n\r\n\tانسان موقع دیدن آب، می گوید: ستایش خداى را که آب را پاک‏کننده قرار داد، و آن را ناپاک نگردانید.[11] و متوجه این نعمت عظیم و خاصیت پاک و پاکیزه کنندگی آن می شود.\r\n\tموقع گرداندن آب در دهان می گوید:\r\n\tخدایا روزى‏ که ملاقاتت مى‏کنم دلیل محکم را به من تلقین فرما،و زبانم را به ذات گویا کن.[12] و در آن لحظه صحنة قیامت پیش روی او مجسم می شود.\r\n\tموقع استنشاق (بالا کشیدن آب در بینی)، می گوید: خدایا بوى بهشت‏ را بر من حرام مکن و از کسانى قرارم ده که بو و نسیم و عطر آن را ببوید.[13] و به یاد بهشت می افتد.\r\n\tموقع شستن صورت و دست ها و مسح سر و پاها، صحنه هایی دیگر از قیامت برای او جان می گیرد...[14]\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\tاهمیت دادن به نماز جماعت\r\n\r\n\r\nدر روایتی از امام محمد باقرj آمده است: ... نماز کسى که از روى بى میلى، نماز جماعت را ترک کند، و از اجتماع مؤمنان بدون علت کناره گیرى نماید، پذیرفته نیست.[15]\r\n\r\n\r\n\tامام باقرj: نماز جماعت بر نماز فرادی بیست و پنج درجه بهشتی فضیلت و برتری دارد.[16]\r\n\tپیامبر اکرمk فرمودند: کسى که به قصد شرکت در نماز جماعت به سوى مسجد گام بر مى دارد، خداوند متعال در مقابل هر گامى که بر مى دارد، هفتاد هزار حسنه به او پاداش مى دهد و به همین میزان نیز درجات وى بالا خواهد رفت و اگر در چنین حالى بمیرد، خداوند متعال هفتاد هزار فرشته را مامور مى کند تا در قبر به دیدار او رفته، وى را بشارت دهند و در تنهایى قبر انیس او باشند و تا روز قیامت برایش طلب آمرزش کنند.[17]\r\n\r\n\r\nچند نکته دربارة نماز جماعت\r\n\r\n\r\n\t همسایة مسجد و کسی که صدای اذان را می شنود، باید نسبت به نماز جماعت عنایت بیشتری داشته باشد.\r\n\t اهتمام به جماعت، در نماز صبح و مغرب و عشا بیشتر مورد توصیه است؛ مستحب مؤکد است.\r\n\r\n\r\nـ امام صادقj فرمود: کسی که نماز صبح و عشا را با جماعت بخواند، در پناه خدای عزّ و جلّ قرار می گیرد و هر که به او ظلم کند، گویی به خدا ظلم کرده و هر که او را تحقیر نماید، گویی خدا را تحقیر نموده است.[18]\r\n\r\nـ پیامبرk فرمود: هر کس نماز مغرب و عشا و صبح را در مسجد با جماعت بخواند، گویا تمام شب را احیا کرده است‏.[19]\r\n\r\n\r\n\tدر نماز جماعت، نزدیک به امام ایستادن، در صف اول ایستادن و در سمت راست صف ها ایستادن، مورد سفارش اهل بیتb بوده است.\r\n\r\n\r\nـ امام باقرb فرمود: با فضیلت­ترین صف­هاى جماعت صف اوّل و در صف اوّل نیز بهترین جاى آن جائى است که به امام جماعت نزدیک­تر باشد.[20]\r\n\r\nـ امام کاظمj فرمود: نماز در صف اوّل نماز جماعت، مانند جهاد در راه خداوند متعال است.[21]\r\n\r\nـ پیامبرk فرمود: کسی که بر صف اول و تکبیر اول مداومت نماید، و مسلمانی را اذیت نکند، خداوند به او اجری معادل اجری که مؤذن در دنیا و آخرت دریافت می­کند، عطا خواهد کرد.[22]\r\n\r\nـ پیامبرk فضیلت سمت راست بر سمت چپ صف­های جماعت همانند فضیلت نماز جماعت است بر نماز فرادی.[23]\r\n\r\n4. در نماز جماعت بهتر است کسانی درصف اول و نزدیک امام بایستند که که شایستگی امام جماعت شدن را دارند.\r\n\r\nجابر از امام باقرj  نقل می کند که حضرت فرمود: کسانی که پشت سر امام قرار می گیرند از بزرگان شما باشند، پس اگر امام فراموش کرد و یا از ادامه نماز دور ماند او را کمک کنند.[24]\r\n\r\n \r\n\r\n \r\n\r\n\r\n[1] . ر.ک: رساله های عملیه، بخش مستحبات و مکروهات لباس نمازگزار.\r\n\r\n\r\n\r\n[2] . رَوَى مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ عَنْهُj أَنَّهُ قَالَ مَنْ عَرَفَ مَنْ عَلَى یَمِینِهِ و شِمَالِهِ مُتَعَمِّداً فِی الصَّلَاةِ فَلَا صَلَاةَ لَهُ (بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏81، ص 249).\r\n\r\n\r\n\r\n[3] . یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ و أَنْتُمْ سُکارى‏ حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ (نساء: 43).\r\n\r\n\r\n\r\n[4] . فی حدیث المعراج: یَا أَحْمَدُ عَجِبْتُ مِنْ ثَلَاثَةِ عَبِیدٍ عَبْدٌ دَخَلَ فِی الصَّلَاةِ و هُوَ یَعْلَمُ إِلَى مَنْ یَرْفَعُ یَدَیْهِ و قُدَّامَ مَنْ هُوَ و هُوَ یَنْعُس...  (بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏74،ص 22).\r\n\r\n\r\n\r\n[5] . إِنَّ الْمُنافِقینَ یُخادِعُونَ اللَّهَ و هُوَ خادِعُهُمْ و إِذا قامُوا إِلَى الصَّلاةِ قامُوا کُسالى‏ یُراؤُنَ النَّاسَ و لا یَذْکُرُونَ اللَّهَ إِلاَّ قَلیلاً (نساء: 142).\r\n\r\n\r\n\r\n[6] . من لایحضره الفقیه، ج1، ص216.\r\n\r\n\r\n\r\n[7] . إِنَّ فَضْلَ الْوَقْتِ الْأَوَّلِ عَلَى الْآخِرِ کَفَضْلِ الْآخِرَةِ عَلَى الدُّنْیَا (الکافی (ط - دارالحدیث)، ج‏6، ص 35، ح4).\r\n\r\n\r\n\r\n[8] . وَ قَالَj أَوَّلُ الْوَقْتِ رِضْوَانُ اللَّهِ و آخِرُهُ عَفْوُ اللَّهِ و الْعَفْوُ لَا یَکُونُ إِلَّا مِنْ ذَنْبٍ (من لایحضره الفقیه، ج1، ص217).\r\n\r\n\r\n\r\n[9] . إِنَّمَا الْوُضُوءُ حَدٌّ مِنْ حُدُودِ اللَّهِ لِیَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ یُطِیعُهُ و مَنْ یَعْصِیهِ و إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَایُنَجِّسُهُ شَیْ‏ءٌ، إِنَّمَا یَکْفِیهِ مِثْلُ الدَّهْن (الکافی (ط - دارالحدیث)، ج‏5، ص 70، ح 14).\r\n\r\n\r\n\r\n[10] . عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ الرِّضَاj قَالَ إِنَّمَا أُمِرَ بِالْوُضُوءِ و بُدِئَ بِهِ لِأَنْ یَکُونَ الْعَبْدُ طَاهِراً إِذَا قَامَ بَیْنَ یَدَیِ الْجَبَّارِ عِنْدَ مُنَاجَاتِهِ إِیَّاهُ مُطِیعاً لَهُ فِیمَا أَمَرَهُ نَقِیّاً مِنَ الْأَدْنَاسِ و النَّجَاسَةِ مَعَ مَا فِیهِ مِنْ ذَهَابِ الْکَسَلِ و طَرْدِ النُّعَاسِ و تَزْکِیَةِ الْفُؤَادِ لِلْقِیَامِ بَیْنَ یَدَیِ الْجَبَّارِ قَالَ و إِنَّمَا جَوَّزْنَا الصَّلَاةَ عَلَى الْمَیِّتِ بِغَیْرِ وضوءٍ لِأَنَّهُ لَیْسَ فِیهَا رُکُوعٌ و لَا سُجُودٌ و إِنَّمَا یَجِبُ الْوُضُوءُ فِی الصَّلَاةِ الَّتِی فِیهَا رُکُوعٌ و سُجُودٌ (وسائل الشیعة، ج1 ص 367).\r\n\r\n\r\n\r\n[11] . اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذى جَعَلَ الْمآءَ طَهُورا وَلَمْ یَجْعَلْهُ نَجِسا.\r\n\r\n\r\n\r\n[12] . اَللّهُمَّ لَقِّنى حُجَّتى یَوْمَ اَلْقاکَ وَاَطْلِقْ لِسانى بِذِکْراکَ،.\r\n\r\n\r\n\r\n[13] . اَللّهُمَّ لا تُحَرِّمْ عَلَىَّ ریحَ الْجَنَّةِ وَاجْعَلْنى مِمَّنْ یَشَمُّ ریحَها وَرَوْحَها وَطیبَها.\r\n\r\n\r\n\r\n[14] . برای دیدن دعاهای ووارد شده برای هنگام وضو گرفتن ر.ک به مفاتیج الجنان.\r\n\r\n\r\n\r\n[15] . حَمَّادٌ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ و الْفُضَیْلِ قَالَا قُلْنَا لَهُ الصَّلَوَاتُ فِی جَمَاعَةٍ فَرِیضَةٌ هِیَ فَقَالَ الصَّلَوَاتُ فَرِیضَةٌ و لَیْسَ الِاجْتِمَاعُ بِمَفْرُوضٍ فِی الصَّلَاةِ کُلِّهَا و لَکِنَّهَا سُنَّةٌ و مَنْ تَرَکَهَا رَغْبَةً عَنْهَا و عَنْ جَمَاعَةِ الْمُؤْمِنِینَ مِنْ غَیْرِ عِلَّةٍ فَلَا صَلَاةَ لَهُ (الکافی، ج6، ص 321).\r\n\r\n\r\n\r\n[16] . عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍj: قَالَ ...وَ فَضْلُ صَلَاةِ الْجَمَاعَةِ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ فَذّاً(فردا) خَمْسٌ و عِشْرُونَ دَرَجَةً فِی الْجَنَّةِ (وسائل الشیعه، ج 5، ص 371 پ).\r\n\r\n\r\n\r\n[17] . قَالَ رَسُولُ اللَّهِk و مَنْ مَشَى إِلَى مَسْجِدٍ یَطْلُبُ فِیهِ الْجَمَاعَةَ کَانَ لَهُ بِکُلِّ خُطْوَةٍ سَبْعُونَ أَلْفَ حَسَنَةٍ و یُرْفَعُ لَهُ مِنَ الدَّرَجَاتِ مِثْلُ ذَلِکَ فَإِنْ مَاتَ و هُوَ عَلَى ذَلِکَ و کَّلَ اللَّهُ بِهِ سَبْعِینَ أَلْفَ مَلَکٍ یَعُودُونَهُ فِی قَبْرِهِ و یُبَشِّرُونَهُ و یُؤْنِسُونَهُ فِی وحدتهِ و یَسْتَغْفِرُونَ لَهُ حَتَّى یُبْعَثَ (وسائل الشیعه ، ج 5، ص 372).\r\n\r\n\r\n\r\n[18] . قَالَ الصَّادِقُj مَنْ صَلَّى الْغَدَاةَ و الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ فِی جَمَاعَةٍ فَهُوَ فِی ذِمَّةِ اللَّهِ عَزَّ و جَلَّ و مَنْ ظَلَمَهُ فَإِنَّمَا یَظْلِمُ اللَّهَ و مَنْ حَقَّرَهُ فَإِنَّمَا یُحَقِّرُ اللَّهَ عَزَّ و جَلَّ (وسائل الشیعه، ج 8، ص 295).\r\n\r\n\r\n\r\n[19] . ققَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏k: فَمَنْ صَلَّى الْمَغْرِبَ و الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ و صَلَاةَ الْغَدَاةِ فِی الْمَسْجِدِ فِی جَمَاعَةٍ فَکَأَنَّمَا أَحْیَا اللَّیْلَ کُلَّه (وسائل الشیعه، ج5، ص378).\r\n\r\n\r\n\r\n[20] . . عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍj قال: و أَفْضَلُ الصُّفُوفِ أَوَّلُهَا و أَفْضَلُ أَوَّلِهَا مَا دَنَا مِنَ الْإِمَامِ (الکافی، ج 3، ص 372).\r\n\r\n\r\n\r\n[21] . قَالَ أَبُو الْحَسَنِ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍj إِنَّ الصَّلَاةَ فِی الصَّفِّ الْأَوَّلِ کَالْجِهَادِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ عَزَّ و جَلَّ (بحار، ج 85، ص 105).\r\n\r\n\r\n\r\n[22] . قَالَ رَسُولُ اللَّهِk و مَنْ حَافَظَ عَلَى الصَّفِّ الْأَوَّلِ و التَّکْبِیرَةِ الْأُولَى لَا یُؤْذِی مُسْلِماً أَعْطَاهُ اللَّهُ مِنَ الْأَجْرِ مَا یُعْطَى الْمُؤَذِّنُونَ فِی الدُّنْیَا و الْآخِرَةِ (وسائل الشیعه ، ج 5، ص 387)\r\n\r\n\r\n\r\n[23] . عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ فَضْلُ مَیَامِنِ الصُّفُوفِ عَلَى مَیَاسِرِهَا کَفَضْلِ الْجَمَاعَةِ عَلَى صَلَاةِ الْفَرْدِ (جامع احادیث الشیعه ، ج 6، ص 465)\r\n\r\n\r\n\r\n[24] . عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍj: قَالَ قَالَ لِیَکُنِ الَّذِینَ یَلُونَ الْإِمَامَ أُولِی الْأَحْلَامِ مِنْکُمْ و النُّهَى فَإِنْ نَسِیَ الْإِمَامُ أَوْ تَعَایَا قَوَّمُوهُ(کافی، ج6، ص 372)","content_html":"

در پاسخ به چند مورد از مهم­ترین کارهایی که برای ارتقای نمازمان می توانیم انجام دهیم، اشاره می کنیم:<\/span><\/span><\/p>\n\n

تا مطمئن شویم که نمازمان صحیح است؛ چون نماز باطل مثل زدن رمز اشتباه برای باز شدن یک در رمزدار است که فایده ای ندارد.<\/span><\/span><\/p>\n\n

<\/a><\/a><\/a><\/a>2.توجه به آداب ظاهری و باطنی نماز<\/a>؛<\/span><\/span><\/h2>\n\n

در ادامه به بعضی از مهم ترین آداب ظاهری نماز اشاره می کنیم.<\/span><\/span><\/p>\n\n