[[{"content_id":106302,"content_number":0,"portal_id":186,"lang_id":"fa","content_title":"سجدۀ شکر چه اسرار و آثاری دارد؟","content_rtitr":"","content_short_title":null,"content_summary":"","content_summary_fill":0,"content_body":"سجدۀ شکر چه اسرار و آثاری دارد؟\r\n\r\nیکی از مهم­ترین تعقیبات بعد از نماز سجده شکر است که حداقل آن گفتن سه مرتبه "شکراً لله" (شکر برای خدا است) در سجده است. نزدیک‌ترین حالت بنده به خداوند بزرگ وقتی است که در سجده است. خداوند فرمود: سجده کن وتقرب جوی‏.[1]\r\n\r\nاگر انسان در حال سجده خوابش ببرد، خداوند به فرشته‌ها می‌گوید: نگاه کنید "قَبَضْتُ رُوحَهُ وَ هُوَ فِی طَاعَتِی" روحش را گرفته‌ام و او در اطاعت من است.[2]\r\n\r\nسعد بن عبد اللّه باسنادش از حسن بن علىّ بن فضّال نقل کرده که حضرت ابا الحسن(ع) را دیدم که قصد وداع قبر رسول خدا(ص) را داشت و مى‏خواست که از آنجا به عمره برود... شش یا هشت رکعت نماز خواندند. راوى مى‏گوید: مقدار رکوع و سجود آن حضرت به قدر گفتن سه تسبیح یا بیشتر بود و وقتى از نمازها فارغ شدند به سجده رفته و آن قدر سجده را طول دادند تا ریگ‏ها از عرق بدن آن حضرت مرطوب شدند.\r\n\r\nراوى مى‏گوید: بعضى از اصحاب گفته‏اند: که آن حضرت را دیده که صورت مبارکشان روى زمین مسجد نهاده بودند.[3]\r\n\r\n \r\n\r\n·معنای سجدة شکر و فلسفة آن\r\n\r\n \r\n\r\nاز امام رضا(ع) نقل شده است که فرمود: حداقل چیزی که بنده می‌تواند پس از نماز به عنوان تشکر از خداوند برای توفیق او در انجام [نماز] واجبش بگوید این است: شُکْراً لِلَّه،ِ شُکْراً لِلَّه،ِ شُکْراً لِلَّهِ. از حضرت سؤال شد که معنای این گفته چیست؟ فرمود: با این سجده می­گوید از من است این شکر برای خدا نسبت به آنچه که توفیق داده به اینکه خدمتش و انجام نماز واجب را به جای آورم. و این شکر موجب افزایش (معنوی) می­شود. پس اگر در نمازش کوتاهی بوده است که با نوافل جبران نشده است، با این سجده جبران می‌شود.[4]\r\n\r\n·اهمیت و آثار سجدة شکر\r\n\r\nامام صادق(ع) : سجدۀ شکر بعد از نماز، سبب کامل شدن نماز و خشنودى خدا و خوش‌ آمدن و اعجاب فرشتگان است. خداوند از آنان مى‌پرسد: پاداش این بندۀ شاکر چیست؟ مى­گویند: رحمت تو، بهشت تو، حلّ مشکل او، ... خداوند مى­فرماید: همان گونه که او از من تشکّر کرد، من هم از او سپاسگزارم. این جمله مى­فهماند که رضایت و سپاس الهى از همه نعمت‌ها برتر است.[5]‏\r\n\r\n \r\n\r\n تشکر از خداوند برای هر نعمتی موجب افزونی آن نعمت می­گردد. حضرت موسی(ع) به قوم خود فرمود: خداوند این چنین مقرر نموده است که اگر شکر کنید نعمتم را بر شما زیاد می­کنم و اگر کفر بورزید عذاب من شدید است.[6]و چه توفیق و نعمتی از این بالاتر که خداوند به انسان لیاقت داده است که او را یاد نماید. پس هر کس به حقیقت نماز و اینکه بزرگترین توفیق است واقف گردد، اهمیت و بایستگی سجدۀ شکر را بیشتر احساس می­کند.\r\n\r\n\r\n\tذکر سجدة شکر\r\n\r\n\r\nحداقل سه مرتبه "شکراً لله" است، ولی هر چه طولانی‌تر باشد، بهتر است. از حضرت رضا(ع) در سجده بعد از نماز، تا 500 "سبحان‌الله" هم شنیده شده.[7]و مکرر اتفاق افتاده که موسی بن جعفر(ع) بعد از نماز به سجده رفته‌اند و تا بالا آمدن روز همچنان در سجده بوده‌اند...[8]امام صادق(ع) فرمودند: حضرت ابراهیم(ع) به سبب زیاد سجده نمودن بر زمین به مقام خلیل اللهی رسید.[9]\r\n\r\n\r\n\tچند نکته دربارۀ احکام سجدۀ شکر\r\n\r\n\r\nبهتر است انسان دو بار سجده‌کند؛ به این صورت که بعد از سجدۀ اول گونة راست و بعد گونة چپ را به خاک بمالد و مجددا سر بر خاک گذارد.[10]\r\n\r\nامام باقر(ع) فرمود: خداوند تبارک و تعالى به موسى(ع) وحى فرستاد: آیا می‌دانى چرا از میان همۀ مردم تو را برای سخن گفتن با خودم برگزیدم؟ موسى(ع) عرض کرد: پروردگارا چرا؟ خداوند فرمود: من بندگانم را آزمایش کردم و در میان آنها ذلیل‌تر و خاکسارتر و فروتن‏تر از تو نسبت به خود ندیدم، اى موسى براى اینکه چون تو از نماز فارغ می‌شوى، روى خود را بر خاک مى‏نهى. یعنى اظهار کوچکى و ناچیزى می‌نمایى.[11]\r\n\r\n سجدة شکر، بعد از فریضه و نافله و بعد از تذکر هر نعمتی مطلوب است.\r\n\r\nمستحب است که در سجدۀ شکر ساق دست­ها باز و قفسه سینه و شکم خود را به زمین بچسباند. (عکس آنچه در نماز انجام می­شود).\r\n\r\nمستحب است که انسان دست بر موضع سجدة خود بمالد و بعد به صورت (و سایر اعضای) خود بکشد.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\tآثار و برکات سجدۀ شکر\r\n\r\n\r\nدر این زمینه دو روایت بیان می‌کنیم:\r\n\r\nامام رضا(ع) فرمودند: یکی از آثار مهم سجدۀ شکر بعد از نماز جبران برخی کاستی­های موجود در نماز است.[12]\r\n\r\nامام صادق(ع) فرمود: اگر بنده با عبودیت و نماز به دنبال جلب رضوان الهی است این رضایت با انجام سجدۀ شکر کامل می­گردد به گونه­ای که فرشتگان مقرب الهی که مدام در حال تقدیس و تسبیح خدای سبحان هستند به شگفتی در می­آیند از رحمت الهی که بر شخص سجده‌گزار نازل می­گردد؛ به نحوی که خداوند بر فرشتگان فخر فروخته و (از روی لذت ربوبی و رضایت) می­گوید که ای ملائکه من بیایید و نیک بنگرید بنده مرا که علاوه بر انجام فریضه به سجدۀ شکر افتاده و از من به سبب توفیق نماز واجب تشکر می­کند؛ حال سزاوار است که من که خدای او هستم نیز از او تشکر نمایم و صورتم را به او نشان می­دهم.[13] [که منظور دیدن و درک مظاهر خداوند که بالاترین آن اهل­بیت عصمت و طهارت هستند می­باشد].\r\n\r\nدر حقیقت اینکه خالق از مخلوق تشکر نماید یعنی بزرگترین لطف الهی که از بهشت و رحمت و مغفرت و رضوان الهی برتر و بالاتر است.\r\n\r\n \r\n\r\n \r\n\r\n\r\n[1] . عَنِ الْوَشَّاءِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَاj یَقُولُ أَقْرَبُ مَایَکُونُ الْعَبْدُ مِنَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ و هُوَ سَاجِدٌ و ذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّ و جَلَّ و اسْجُدْ و اقْتَرِبْ (الکافی، ج3، ص264).\r\n\r\n\r\n\r\n[2] . َعَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَاj یَقُولُ إِذَا نَامَ الْعَبْدُ و هُوَ سَاجِدٌ قَال َاللَّهُ تَعَالَى عَبْدِی قَبَضْتُ رُوحَهُ و هُوَ فِی طَاعَتِی (وسائل‏الشیعة، ج6، ص 380).\r\n\r\n\r\n\r\n[3] . وَعَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَبْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ فِی حَدِیثٍ قَال َرَأَیْتُ أَبَا الْحَسَنِj صَلَّى سِتَّ رَکَعَاتٍ أَوْ ثَمَانَ رَکَعَاتٍ قَالَ و کَانَ مِقْدَارُ رُکُوعِهِ و سُجُودِهِ ثَلَاثَ تَسْبِیحَاتٍ أَوْ أَکْثَرَ فَلَمَّا فَرَغَ سَجَدَ سَجْدَةً أَطَالَ فِیهَا حَتَّى بَلَّ عَرَقُهُ الْحَصَى قَالَ و ذَکَرَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا أَنَّهُ أَلْصَقَ خَدَّیْهِ بِأَرْضِ الْمَسْجِدِ (وسائل‏الشیعة، ج7، ص8).\r\n\r\n\r\n\r\n[4] . عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا(ع) قَالَ السَّجْدَةُ بَعْدَ الْفَرِیضَةِ شُکْراً لِلَّهِ عَزَّ و جَلَّ عَلَى مَا و فَّقَ لَهُ الْعَبْدَ مِنْ أَدَاءِ فَرْضِهِ و أَدْنَى مَا یُجْزِی فِیهَا مِنَ الْقَوْلِ أَنْ یُقَالَ شُکْراً لِلَّهِ شُکْراً لِلَّهِ شُکْراً لِلَّهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قُلْتُ فَمَا مَعْنَى قَوْلِهِ شُکْراً لِلَّهِ قَالَ یَقُولُ هَذِهِ السَّجْدَةُ مِنِّی شُکْراً لِلَّهِ عَلَى مَا و فَّقَنِی لَهُ مِنْ خِدْمَتِهِ و أَدَاءِ فَرْضِهِ و الشُّکْرُ مُوجِبٌ لِلزِّیَادَةِ فَإِنْ کَانَ فِی الصَّلَاةِ تَقْصِیرٌ لَمْ یَتِمَّ بِالنَّوَافِلِ- تَمَّ بِهَذِهِ السَّجْدَةِ (وسائل الشیعة، ج‏7، ص 6، ح1).\r\n\r\n\r\n\r\n[5] . عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِj قَالَ: سَجْدَةُ الشُّکْرِ واجبةٌ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ تُتِمُّ بِهَا صَلَاتَکَ و تُرْضِی بِهَا رَبَّکَ و تَعْجَبُ الْمَلَائِکَةُ مِنْکَ و إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا صَلَّى ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَةَ الشُّکْرِ فَتَحَ الرَّبُّ تَعَالَى الْحِجَابَ بَیْنَ الْعَبْدِ و بَیْنَ الْمَلَائِکَةِ فَیَقُولُ یَا مَلَائِکَتِی انْظُرُوا إِلَى عَبْدِی أَدَّى قُرْبَتِی و أَتَمَّ عَهْدِی ثُمَّ سَجَدَ لِی شُکْراً عَلَى مَا أَنْعَمْتُ بِهِ عَلَیْهِ مَلَائِکَتِی مَا ذَا لَهُ قَالَ فَتَقُولُ الْمَلَائِکَةُ یَا رَبَّنَا رَحْمَتُکَ ثُمَّ یَقُولُ الرَّبُّ تَعَالَى ثُمَّ مَا ذَا لَهُ قَالَ فَتَقُولُ الْمَلَائِکَةُ یَا رَبَّنَا جَنَّتُکَ فَیَقُولُ الرَّبُّ تَعَالَى ثُمَّ مَا ذَا فَتَقُولُ الْمَلَائِکَةُ یَا رَبَّنَا کِفَایَةُ مُهِمِّهِ فَیَقُولُ الرَّبُّ ثُمَّ مَا ذَا فَلَا یَبْقَى شَیْ‏ءٌ مِنَ الْخَیْرِ إِلَّا قَالَتْهُ الْمَلَائِکَةُ فَیَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى یَا مَلَائِکَتِی ثُمَّ مَاذَا فَتَقُولُ الْمَلَائِکَةُ یَا رَبَّنَا لَا عِلْمَ لَنَا فَیَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى لَأَشْکُرَنَّهُ کَمَا شَکَرَنِی و أُقْبِلُ إِلَیْهِ بِفَضْلِی و أُرِیهِ رَحْمَتِی (وسائل‏الشیعة، ج 7، ص6).\r\n\r\n\r\n\r\n[6] . ابراهیم: 7.\r\n\r\n\r\n\r\n[7] . وسائل الشیعة، ج‏7، ص12ٍ.\r\n\r\n\r\n\r\n[8] . همان.\r\n\r\n\r\n\r\n[9]. ... لِمَ‏ اتَّخَذَ اللَّهُ‏ عَزَّ و جَلَ‏ إِبْراهِیمَ خَلِیلًا قَالَ لِکَثْرَةِ سُجُودِهِ عَلَى الْأَرْض‏. (علل الشرائع، ج‏1، ص 35)\r\n\r\n\r\n\r\n[10] . وسائل الشیعة، ج‏7، ص12ٍ.\r\n\r\n\r\n\r\n[11] . عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ(ع) قَالَ أَوْحَى اللَّهُ عَزَّ و جَلَّ إِلَى مُوسَى(ع) أَنْ یَا مُوسَى أَتَدْرِی لِمَاصْطَفَیْتُکَ بِکَلَامِی دُونَ خَلْقِی قَالَ یَارَبِّ و لِمَذَاکَ قَالَ فَأَوْحَى اللَّهُ تَبَارَکَ و تَعَالَى إِلَیْهِ أَنْ یَا مُوسَى إِنِّی قَلَّبْتُ عِبَادِی ظَهْرا ًلِبَطْنٍ فَلَمْ أَجِدْ فِیهِمْ أَحَداً أَذَلَّلِی نَفْساً مِنْکَ یَا مُوسَى إِنَّکَ إِذَا صَلَّیْتَ و ضَعْتَ خَدَّکَ عَلَى التُّرَابِ أَوْ قَالَ عَلَى الْأَرْضِ (وسائل‏الشیعة، ج 7، ص 10).\r\n\r\n\r\n\r\n[12]. وسائل الشیعة، ج‏7، ص 6، ح1.\r\n\r\n\r\n\r\n[13]. عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع)‏ سَجْدَةُ الشُّکْرِ واجبةٌ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ تُتِمُّ بِهَا صَلَاتَکَ و تُرْضِی بِهَا رَبَّکَ و تَعْجَبُ الْمَلَائِکَةُ مِنْکَ و إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا صَلَّى ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَةَالشُّکْرِ فَتَحَ الرَّبُّ تَبَارَکَ و تَعَالَى الْحِجَابَ بَیْنَ الْعَبْدِ و بَیْنَ الْمَلَائِکَةِ فَیَقُولُ یَا مَلَائِکَتِی انْظُرُوا إِلَى عَبْدِی أَدَّى فَرْضِی و أَتَمَّ عَهْدِی ثُمَّ سَجَدَ لِی شُکْراً عَلَى مَا أَنْعَمْتُ بِهِ عَلَیْهِ مَلَائِکَتِی مَا ذَا لَهُ عِنْدِی قَالَ فَتَقُولُ الْمَلَائِکَةُ یَا رَبَّنَا رَحْمَتُکَ ثُمَّ یَقُولُ الرَّبُّ تَبَارَکَ و تَعَالَى ثُمَّ مَا ذَا لَهُ فَتَقُولُ الْمَلَائِکَةُ یَا رَبَّنَا جَنَّتُکَ ثُمَّ یَقُولُ الرَّبُّ تَبَارَکَ و تَعَالَى ثُمَّ مَا ذَا فَتَقُولُ الْمَلَائِکَةُ یَا رَبَّنَا کِفَایَةُ مُهِمِّهِ فَیَقُولُ الرَّبُّ تَبَارَکَ و تَعَالَى ثُمَّ مَا ذَا قَالَ و لَا یَبْقَى شَیْ‏ءٌ مِنَ الْخَیْرِ إِلَّا قَالَتْهُ الْمَلَائِکَةُ فَیَقُولُ اللَّهُ تَبَارَکَ و تَعَالَى یَا مَلَائِکَتِی ثُمَّ مَا ذَا فَتَقُولُ الْمَلَائِکَةُ رَبَّنَا لَا عِلْمَ لَنَا قَالَ فَیَقُولُ اللَّهُ تَبَارَکَ و تَعَالَى أَشْکُرُ لَهُ کَمَا شَکَرَ لِی و أُقْبِلُ إِلَیْهِ فَضْلِی و أُرِیهِ و جْهِی (من لا یحضره الفقیه، ج‏1، ص333).","content_html":"

سجدۀ شکر چه اسرار و آثاری دارد؟<\/strong><\/em><\/span><\/span><\/h1>\n\n

یکی از مهم­ترین تعقیبات بعد از نماز سجده شکر است که حداقل آن گفتن سه مرتبه \"شکراً لله\"<\/strong> (شکر برای خدا است) در سجده است. نزدیک ترین حالت بنده به خداوند بزرگ وقتی است که در سجده است. خداوند فرمود: سجده کن وتقرب جوی‏.[1]<\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n\n

اگر انسان در حال سجده خوابش ببرد، خداوند به فرشته ها می گوید: نگاه کنید \"قَبَضْتُ رُوحَهُ وَ هُوَ فِی طَاعَتِی\"<\/strong> روحش را گرفته ام و او در اطاعت من است.[2]<\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n\n

سعد بن عبد اللّه باسنادش از حسن بن علىّ بن فضّال نقل کرده که حضرت ابا الحسن(ع) را دیدم که قصد وداع قبر رسول خدا(ص) را داشت و مى‏خواست که از آنجا به عمره برود... شش یا هشت رکعت نماز خواندند.<\/span> راوى مى‏گوید:<\/span> مقدار رکوع و سجود آن حضرت به قدر گفتن سه تسبیح یا بیشتر بود و وقتى از نمازها فارغ شدند به سجده رفته و آن قدر سجده را طول دادند تا ریگ‏ها از عرق بدن آن حضرت مرطوب شدند.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n

راوى مى‏گوید:<\/span> بعضى از اصحاب گفته‏اند: که آن حضرت را دیده که صورت مبارکشان روى زمین مسجد نهاده بودند.[3]<\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n\n

 <\/p>\n\n

·معنای سجدة شکر و فلسفة آن<\/a><\/span><\/span><\/h1>\n\n

 <\/p>\n\n

از امام رضا(ع) نقل شده است که فرمود: حداقل چیزی که بنده می تواند پس از نماز به عنوان تشکر از خداوند برای توفیق او در انجام [نماز] واجبش بگوید این است: شُکْراً لِلَّه،ِ شُکْراً لِلَّه،ِ شُکْراً لِلَّهِ.<\/strong> از حضرت سؤال شد که معنای این گفته چیست؟ فرمود: با این سجده می­گوید از من است این شکر برای خدا نسبت به آنچه که توفیق داده به اینکه خدمتش و انجام نماز واجب را به جای آورم. و این شکر موجب افزایش (معنوی) می­شود. پس اگر در نمازش کوتاهی بوده است که با نوافل جبران نشده است، با این سجده جبران می شود.[4]<\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n\n

·اهمیت و آثار سجدة شکر<\/a><\/span><\/span><\/h1>\n\n

امام صادق(ع) : سجدۀ شکر بعد از نماز، سبب کامل شدن نماز و خشنودى خدا و خوش آمدن و اعجاب فرشتگان است. خداوند از آنان مى پرسد: پاداش این بندۀ شاکر چیست؟ مى­گویند: رحمت تو، بهشت تو، حلّ مشکل او، ... خداوند مى­فرماید: همان گونه که او از من تشکّر کرد، من هم از او سپاسگزارم. این جمله مى­فهماند که رضایت و سپاس الهى از همه نعمت ها برتر است.[5]<\/span><\/a>‏<\/span><\/span><\/p>\n\n

 <\/p>\n\n

 تشکر از خداوند برای هر نعمتی موجب افزونی آن نعمت می­گردد. حضرت موسی(ع) به قوم خود فرمود: خداوند این چنین مقرر نموده است که اگر شکر کنید نعمتم را بر شما زیاد می­کنم و اگر کفر بورزید عذاب من شدید است.[6]<\/span><\/a>و چه توفیق و نعمتی از این بالاتر که خداوند به انسان لیاقت داده است که او را یاد نماید. پس هر کس به حقیقت نماز و اینکه بزرگترین توفیق است واقف گردد، اهمیت و بایستگی سجدۀ شکر را بیشتر احساس می­کند.<\/span><\/span><\/p>\n\n